Stare, ale jare, czyli o czym śpiewano w średniowiecznej Szwecji?


Współczesna muzyka ze Szwecji jest powszechnie znana. Często nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy, że podoba nam się jakaś szwedzka piosenka. Nie oszukujmy się – Szwedzi wiedzą, jak robić dobrą muzykę. Tylko, że dorobek kulturalny skądś musi się wywodzić. W tym wpisie chcę Wam pokazać szwedzkie średniowieczne utwory, a tym samym pokazać ich piękno. Jak brzmiały one brzmiały? O czym traktowały?

 
źródło: https://www.youtube.com/watch?v=fmnsuIsSiNU
 
Przyjrzyjmy się najbardziej znanym utworom szwedzkim. Przeważnie były to bardzo klimatyczne ballady. O czym w nich była mowa?
Vänner och fränder
 
 
 
Jest to ballada o nieszczęśliwym małżeństwie. Dziewczyna (w polskich tłumaczeniach utworu spotkałam się z określeniami „Rosen”, albo „różana dziewczyna”) ma być wydana za syna króla, lecz go nie kocha. W jej sercu szczególne miejsce zajmuje ubogi Roland. Dalej opisane są przygotowania do wesela. Jednak nawet po zaślubinach nie przekonuje się do męża. Nie chce iść z nim do komnaty, ani widzieć małżeńskiego łoża. W tym momencie wydarzył się przełom w życiu Rosen – zjawił się Roland. Postanowiła uciec do niego i wsiąść na pokład jego okrętu. Bez skruchy została przy ubogim ukochanym, sprzeciwiając się woli ludu, który wolał wydać ją za bogatego człowieka, którego nie darzyła uczuciem.
Hilla Lilla
 
 
Utwór opowiada bardzo smutną historię tytułowej Hilli Lilli. W swej pieśni wspomina ukochanego – księcia Hillebranda, który umarł. Dziewczyna opłakuje go. Twierdzi również, że nikt nie zrozumie jej bólu prócz Boga. Opowiada historię swojego życia. Kiedyś uciekła z ukochanym z kraju, ale odnaleźli ją jej bracia i zabili księcia, a ją przywiązali do siodła i zawieźli do domu. Jeden z rodzeństwa chciał ją udusić, ale rodzice postanowili ją sprzedać za nowy zegar, który powiesili w Kościele Marii. Dziewczyna ma uczucie, że serce rozpada jej się z rozpaczy, gdy rodzina słyszy tykanie zegara. Na koniec, po wyznaniu swoich losów w pieśni Hilla Lilla umiera z rozpaczy.
Herr Olof
 
 
Bohaterem tej ballady jest tytułowy Olof – mężczyzna, który zginął i dostał się w łaski syreny. Czekała ona na niego piętnaście lat. Zaczęła zadawać mu różne pytania, np. gdzie żył i gdzie umarł, gdzie jest jego pole, małżeńskie łoże oraz narzeczona. Na wszystko mężczyzna odpowiadał där, czyli tam (na Ziemi). Jednak pod wpływem syreny zaczął się twierdzić, że jego miejsce jest przy niej i to właśnie z nią chce żyć i umierać.
Herr Mannelig
 
 
To już ostatni, a zarazem (moim zdaniem) najpiękniejszy utwór spośród tych wszystkich. Opowiada o kobiecie, która jest córką trolla. Jest ona zakochana w tytułowym Herr Manneligu. Chce mu podarować wiele wspaniałych darów w zamian za małżeństwo. Namawia go do ślubu, jednak on nie chce się z nią ożenić, gdyż nie jest chrześcijanką. Swoją drogą, powstało bardzo wiele wersji tej ballady – w różnych aranżacjach, a nawet w wersjach językowych. Posłuchajcie wersji polskiej:

Komentarze

Popularne posty